Armata z brązu z wyprawy Francisco Vázqueza de Coronado odkryta w USA

Odkrycie armaty z brązu w południowej Arizonie rzuca nowe światło na historię europejskiej eksploracji Ameryki Północnej. Artefakt, związany z XVI-wieczną ekspedycją Francisco Vázqueza de Coronado, jest najstarszą znaną bronią palną znalezioną w kontynentalnych Stanach Zjednoczonych.

Kontekst historyczny wyprawy Coronado

Francisco Vázquez de Coronado wyruszył w 1539 roku na wyprawę mającą na celu odnalezienie mitycznych Siedmiu Złotych Miast. By sfinansować ekspedycję, konkwistador zadłużył się, zastawiając majątek swojej żony. Jego armia, licząca około 350 żołnierzy, dotarła na tereny dzisiejszej południowej Arizony, gdzie założono osadę San Geronimo III, pierwsze europejskie miasto na amerykańskim Południowym Zachodzie.

San Geronimo III nie przetrwało długo. W 1541 roku tubylcy z plemienia Sobaipuri przeprowadzili niespodziewany atak na osadę, co doprowadziło do jej upadku. Ocaleni uciekli, pozostawiając za sobą broń i inne artefakty, w tym odnalezioną niedawno armatę.

Charakterystyka odkrytej broni

Armata o długości 42 cali (około 107 cm) i wadze 40 funtów (około 18 kg) została odkryta w ruinach budynku z kamienia i adobe w dolinie Santa Cruz. Badania archeologiczne przeprowadzone przez Deniego J. Seymoura oraz innych naukowców wykazały, że artefakt pochodzi z czasów Coronado. Odkryto go w miejscu, gdzie odnaleziono również europejską ceramikę, fragmenty broni oraz oliwne dzbany.

Armata była tzw. "wall gun" – typem broni palnej używanej do obrony fortów lub murów. Umieszczano ją na drewnianych trójnogach, a jej obsługa wymagała dwóch osób. W przypadku wyprawy Coronado armata była jednak używana głównie w celach ofensywnych, na przykład do burzenia murów budynków tubylczych.

Proces datowania i pochodzenie artefaktu

Datowanie radiowęglowe oraz techniki optycznie stymulowanej luminescencji pozwoliły potwierdzić, że armata pochodzi z XVI wieku. Jednocześnie prosty odlew broni sugeruje, że została wykonana w Meksyku, na Karaibach lub pochodziła z wcześniejszych wypraw, takich jak te prowadzone przez Juana Ponce de Leóna.

Znaczenie odkrycia

Odkrycie armaty ma ogromne znaczenie dla badań nad historią Ameryki Północnej. Jest to nie tylko najstarsza broń palna odnaleziona na kontynencie, ale również namacalny ślad po brutalnej ekspansji hiszpańskich konkwistadorów. Wyprawa Coronado nie przyniosła oczekiwanych bogactw, a jej uczestnicy zapłacili za nią wysoką cenę – zarówno finansowo, jak i moralnie. Coronado zmarł jako bankrut, a jego działania pozostawiły trwały ślad w relacjach między Europejczykami a ludnością tubylczą.

źródło:

Int J Histor Archaeol (2024). https://doi.org/10.1007/s10761-024-00761-7